Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam từng nói, tự chủ đại học (ĐH) là đường một chiều, chỉ có cách phải đi. Các trường ĐH cũng mong muốn được tiếp tục bước trên con đường tự chủ, tuy nhiên để làm được điều đó vẫn còn không ít nỗi lo…

“Loay hoay” với hội đồng trường

Loading...

Tự chủ ĐH ở Việt Nam được nhắc đến từ năm 2003 trong Điều lệ các trường ĐH, nhưng phải đến năm 2014 mới được thực hiện thí điểm ở 23 trường ĐH. Thực tế triển khai cho thấy, tự chủ là chủ trương đúng đắn, là con đường bắt buộc các trường ĐH phải đi. Tuy nhiên, sau 3 năm thực hiện tự chủ, các trường vẫn còn loay hoay với hội đồng trường (HĐT) – công cụ quan trọng đảm bảo sự phát triển của một tổ chức dân chủ.

Hiện nay, trong tổng số 23 trường thí điểm tự chủ vẫn còn 4 trường chưa có HĐT, ở các trường chưa tự chủ con số này còn lớn hơn rất nhiều (chỉ 1/3 trong tổng số cơ sở ĐH có HĐT), ngay cả các cơ sở có HĐT thì hoạt động cũng rất… mờ nhạt.

Là một trong những trường được Chính phủ giao thí điểm tự chủ đầu tiên, nhưng sau 3 năm ông Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch HĐT Trường ĐH Kinh tế Quốc dân vẫn “kêu” hoạt động của HĐT còn nhiều vướng mắc khi không thực hiện được vai trò giám sát vì lý do không có bộ máy. Hiện tại, HĐT chỉ giám sát dựa trên tinh thần… nhìn nhau làm việc. Ông Hà đề xuất, sắp tới khi sửa đổi Luật Giáo dục ĐH phải sửa quy định về chức năng giám sát để tăng hiệu lực của HĐT.

9 năm thực hiện tự chủ nhưng đến nay ĐH Hà Nội vẫn chưa thành lập được HĐT. Ông Nguyễn Đình Luận – Hiệu trưởng Trường ĐH Hà Nội cho rằng: HĐT cần có thực quyền, phải là hội đồng quản trị, giám sát hoạt động của ban giám hiệu, phải ra được chủ trương, định hướng chiến lược phát triển cho nhà trường, chứ không phải là chỉ là hội đồng tư vấn, nếu chỉ tư vấn cho hiệu trưởng thì HĐT nên đứng ngoài.

Hiệu trưởng Trường ĐH Bách khoa Hà Nội Hoàng Minh Sơn nêu thực tế vai trò của HĐT chưa được đề cao do văn bản pháp luật chỉ đề ra quyền mà không nói đến trách nhiệm. Vì thế, Luật Giáo dục ĐH phải sửa quy định HĐT không chỉ đại diện cho chủ sở hữu mà phải có các lợi ích liên quan. Người đứng đầu HĐT không cần học hàm cao nhưng phải có uy tín.

Ông Nguyễn Đông Phong – Hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh: Vai trò của HĐT rất quan trọng và tới đây, khi không còn “bộ chủ quản”, HĐT sẽ điều hành hoạt động của trường, được biểu quyết bầu lãnh đạo nhà trường. Vì vậy, ông Phong đề xuất HĐT phải được thực quyền, Chủ tịch HĐT phải giỏi hơn Hiệu trưởng.

Lo “giấy thông hành”… hết hạn

Sau 3 năm tiến hành thí điểm tự chủ, nhiều trường ĐH mong muốn được tiếp tục, bởi lợi ích tự chủ mang lại…

Ông Lê Trung Thành – Viện trưởng Viện Đào tạo sau ĐH, Trường ĐH Kinh tế Quốc dân – Trưởng nhóm nghiên cứu các cơ sở giáo dục ĐH thí điểm tự chủ từ 2 năm trở lên cho biết: Kể từ khi thực hiện tự chủ, thủ tục hành chính được giảm bớt, các trường chủ động mở ngành và phát triển chương trình đào tạo theo nhu cầu xã hội; quy mô những chương trình tiên tiến, chất lượng cao tăng nhanh; số công trình, bài báo khoa học được công bố trên các tạp chí chuyên môn nước ngoài tăng gấp 2 lần so với trước.

Đáng chú ý, tổng thu của các trường tự chủ tăng 16,1% so với giai đoạn trước. Không chỉ thế, tự chủ còn giúp các cơ sở giáo dục ĐH thu từ học phí, lệ phí, sự nghiệp khác tăng 23,47%; tập trung đầu tư, mua sắm trang thiết bị (84,4%); chính sách học bổng cho sinh viên cũng cao hơn 39,5%…

Với những lợi thế đó, các trường thí điểm tự chủ đều đồng loạt bày tỏ mong muốn được tiếp tục. Tuy nhiên, họ cũng không khỏi lo lắng bởi Nghị quyết 77 về thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động đổi với các cơ sở giáo dục ĐH công lập giai đoạn 2014 – 2017 của Chính phủ sẽ hết hạn vào cuối năm 2017.

Hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế TP Hồ Chí Minh bày tỏ: Khó khăn nhất với các trường đang thí điểm tự chủ là nền tảng pháp lý cho triển khai tự chủ còn thiếu đồng bộ, văn bản các bộ, ngành ban hành còn chồng chéo, đôi khi là mâu thuẫn dẫn tới khó khăn khi thực hiện.

“Nhà trường mong muốn được tiếp tục tự chủ, nhưng Nghị quyết 77 – cơ sở pháp lý cho các trường tự chủ hoạt động đến 1/1/2018 sẽ hết hạn. Điều này rất nguy hiểm cho chúng tôi. Mong Chính phủ quan tâm sớm ban hành văn bản thay thế, tạo hành lang pháp lý cho các trường tiếp tục được tự chủ” – ông Phong đề xuất.

Chung lo lắng, Hiệu trưởng ĐH Hà Nội cho rằng: Nghị quyết 77 có tính vạch đường cho các trường ĐH thí điểm tự chủ sắp hết hạn, chúng tôi lo lắng lắm. Từ khi tự chủ, trường năng động hơn rất nhiều, cái mà trường đạt được lớn nhất là thay đổi về tư duy học từ lãnh đạo, tới giảng viên và cả người học.

Cho ý kiến về việc này, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cho biết: Tự chủ ĐH đã thống nhất là phải làm. Vì vậy, phải ban hành các văn bản chính thức để tiếp tục làm. Nếu chưa kịp ban hành văn bản mới để tháo gỡ vướng mắc thì tiếp tục cho các trường làm như hiện nay.

mos

Theo TS Nguyễn Thiên Tuế (Hiệu trưởng IUH), mô hình tự chủ, tự chịu trách nhiệm được coi là chìa khóa cho sự phát triển của cơ sở giáo dục ĐH công lập, tạo nên chất lượng đào tạo nhân lực mà các nước phát triển đang triển khai. Trong đề án thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động giai đoạn 2014-2017, Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM đã đề ra giải pháp cụ thể để thực hiện đối với từng lĩnh vực được giao quyền tự chủ. Sau giai đoạn thí điểm, nhà trường sẽ tổng kết, đánh giá hiệu quả của đề án…

TS Nguyễn Thiên Tuế đặt vấn đề: “Nhà nước đã cho phép các trường ĐH nước ngoài hoạt động tại VN. Các trường này thu ít nhất 500 triệu đồng/sinh viên. Chính vì nguồn thu lớn như vậy nên họ dễ dàng đầu tư cơ sở vật chất tốt, trả lương xứng đáng cho giảng viên… chất lượng đào tạo tốt. Muốn nâng cao chất lượng đào tạo phải có tiền… Vài năm nữa các trường ĐH VN phải cạnh tranh với các trường ĐH nước ngoài ngay tại VN. Trong khi các trường nước ngoài thu học phí rất cao nên đầu tư tốt hơn, thu hút được sinh viên. Tại sao chúng ta không đầu tư cho những trường mạnh, tạo cơ chế thoáng để vươn lên?”.

THeo Thanh tra Chính phủ

Loading...