Bộ Giáo dục & Đào tạo (GD-ĐT) vừa trình Chính phủ dự thảo Nghị định cơ chế tự chủ áp dụng cho các cơ sở giáo dục đại học công lập (trừ các trường đại học xuất sắc và hệ thống trường chính trị). Dự kiến vào năm học 2020-2021, học phí ngành cao nhất của các trường công lập có thể lên đến 5,05 triệu đồng/ tháng/ sinh viên. Thuận theo đó, quỹ học bổng cũng được tăng theo (số lượng cũng như chất lượng), vay vốn học tập được chính phủ hỗ trợ tốt hơn.

Mấy tháng trước, tôi được mời làm giám khảo một chương trình của sinh viên. Trong phần tranh biện liên quan đến những vấn đề mà sinh viên quan tâm, có một chủ đề khá nóng. Đấy là “Sinh viên có làm thêm khi còn ngồi trên ghế giảng đường hay không?”.

Người phản đối khẳng định rằng, nhiệm vụ chính của sinh viên là học, và chỉ có chăm chỉ học và trau dồi kiến thức thì sau này mới có thể ra đời và kiếm được việc làm. Cô nói thêm rằng, đã có nhiều bạn sinh viên vì quá mải mê đi kiếm tiền mà nợ tín chỉ, nợ thi và thậm chí không tốt nghiệp được.

Nhưng người phản đối lại nói rằng, làm thêm trong khi còn là sinh viên chẳng có gì là xấu, vì đấy là đồng tiền kiếm được hoàn toàn chính đáng, và bản thân số tiền ấy cũng có thể được dùng để trang trải phần nào cuộc sống của họ.

Thực ra, ai cũng có lý trong các luận điểm của mình. Nhưng tôi, từng làm thêm vài việc linh tinh hồi còn là sinh viên, thì quá hiểu được điều gì đã thúc đẩy họ đến với đồng tiền khi còn chưa rời cánh cửa trường: bởi vì họ cần tiền, rất cần, khi những chi phí cho cuộc sống (nhất là sinh viên ngoại tỉnh) đang đè nặng lên vai họ.

Chẳng ngạc nhiên khi rất nhiều sinh viên nam chạy Grab, nhiều đến mức đỗ xe xanh những góc phố, còn sinh viên nữ làm gia sư, chạy bàn hoặc nhiều nghề khác nữa. Chưa có một con số thống kê cụ thể nào về việc có bao nhiêu sinh viên như họ, nhưng chắc chắn là nhiều lắm, và có lẽ tăng lên sau mỗi năm học.

Nhưng ngoài những nỗi lo về thuê chỗ ăn ở hay tiền tiêu vặt và trăm khoản linh tinh khác khó kể tên, ngày càng phình lên nỗi lo về học phí. Nếu dự thảo về việc tăng học phí ở các trường Đại học (ĐH) công lập của Bộ Giáo dục & Đào tạo trình Chính phủ được thông qua, gánh nặng về tài chính lên sinh viên và gia đình họ lại càng lớn.
hoc-phi-truong-dai-hoc
Theo đó, từ năm học 2020-2021, học phí mỗi tháng ở ĐH tự chủ về tài chính sẽ cao hơn hiện tại từ 2 đến 3,5 lần (từ mức trung bình hiện tại 9,8 triệu đồng đến 14,3 triệu/năm), trong khi ở các trường ĐH chưa tự chủ sẽ tăng từ 2,8 đến 4,7 lần (từ mức hiện tại 7,4 triệu đồng đến 10,7 triệu/năm). Một phần không nhỏ từ số tiền tăng lên ấy sẽ được đầu tư ngược lại nhà trường, nhất là các trường đã áp dụng tự chủ tài chính.

Đối với những sinh viên ngoại tỉnh, đấy là một khoản tiền không nhỏ, một áp lực lớn đối với không ít người và buộc họ phải đứng trước rất nhiều thách thức để có thể tồn tại. Thách thức lớn nhất trong đó hóa ra không phải là kiến thức, mà luôn là làm thế nào để có tiền chi trả cho cuộc sống và học phí. Tất cả để có một tấm bằng ĐH và rồi sau đó ra trường, kiếm được một việc làm.

Nhiều người trong số họ, thay vì chỉ quan tâm đến việc học, lại phải lao mình vào cuộc đời để kiếm tiền trong những khoảng thời gian rảnh rỗi mà họ có, thậm chí không ít sinh viên đi kiếm thêm cả trong những giờ mà lẽ ra họ phải tới giảng đường. Rốt cuộc, họ học được gì dưới những mái trường ĐH, phải chăng là học kiếm tiền khi hoàn cảnh đẩy họ vào tình trạng ấy, và kiến thức thực tế sẽ không có được bao nhiêu?

Câu chuyện về tăng học phí ĐH công lập chắc chắn sẽ nóng lên, nếu như dự thảo trở thành hiện thực, góp thêm “lửa” cho chủ đề về thu và lạm thu tràn lan trong hệ thống giáo dục các cấp đã luôn nóng bỏng mỗi khi bước vào năm học mới.

Lý do của việc tăng các mức thu luôn là để “nâng cao chất lượng đào tạo”, một cụm từ nghe rất mạnh mẽ và sáng sủa, nhưng trên thực tế lại chung chung và đầy tính gợi mở cho việc… tăng tiếp vào các năm học sau nữa, trong hoàn cảnh đời sống ngày càng đắt đỏ, và việc học ngày càng tốn tiền. Thế mà không ít người vẫn dè bỉu những sinh viên xếp hàng ăn cơm từ thiện với giá 2 nghìn đồng là “thiếu tự trọng”…

Nhiều trường ĐH cân nhắc việc tăng học phí

Theo ghi nhận hiện tại, mức học phí đang tăng cao nhất thuộc về ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch. Trước đó, nhà trường đã có thông báo đang lập đề án tự chủ tài chính toàn phần. So với mức học phí hiện tại chỉ 1,07 triệu đồng/sinh viên/tháng, học phí một số ngành của trường tăng từ 3,4 đến 4,1 lần. Chương trình tiên tiến ngành điều dưỡng tại Trường ĐH Y Hà Nội cũng có mức học phí dự kiến cao gấp 1,5-2 lần mức học phí của chương trình đại trà.

ĐH Luật TP.HCM cũng được Chính phủ phê duyệt đề án tự chủ tài chính với mức thu học phí bình quân tối đa của chương trình đại trà, trình độ ĐH hệ chính quy năm 2017-2018 là 16 triệu đồng/sinh viên/năm học.

Trường ĐH Bách khoa Hà Nội bắt đầu tăng học phí từ năm học 2016-2017 khi trường được phê duyệt đề án tự chủ. Năm nay, theo thông báo chính thức, mức học phí bình quân là 14,4 triệu đồng năm.

Mức thu cho phép ở một số trường như Trường ĐH Kinh tế TP.HCM cho năm 2017-2018 là 17,5 triệu đồng/sinh viên/năm. Tuy nhiên đây là mức học phí cho chương trình đại trà còn các chương trình chất lượng cao, chương trình tiên tiến học phí sẽ gấp nhiều lần.

Thông báo của Trường ĐH Ngoại thương cũng cho biết, mức học phí năm học 2017-2018 đối với chương trình đại trà hệ đào tạo ĐH tại cơ sở Hà Nội và TP.HCM là 16,8 triệu đồng/sinh viên/năm học, tăng hơn 1 triệu đồng so với năm học trước.

Trao đổi với báo chí, PGS.TS Nguyễn Văn Thư – Hiệu trưởng Trường ĐH GTVT TP.HCM – lo ngại việc tăng học phí sẽ dễ xuất hiện tình trạng sinh viên phải bỏ học do học phí cao khi thực hiện tự chủ đồng loạt. “Đây cũng chính là điều mà trường băn khoăn, trăn trở nên chưa thực hiện đề án thí điểm tự chủ đến thời điểm này” – ông nhấn mạnh.

Một số lãnh đạo trường ĐH cũng chia sẻ, tự chủ học phí nếu tăng sẽ bắt buộc người học phải cân nhắc kỹ lưỡng trong lựa chọn trường học, ngành học để ra trường có thể làm việc, kiếm tiền bù đắp cho sự đầu tư trước đó.

Bên cạnh đó, tăng học phí cũng đồng nghĩa với việc tăng chất lượng đào tạo, cơ sở vật chất tương đương. Đây cũng là bài toán khá đau đầu với các trường ĐH khi nắm trong tay một nguồn tiền tăng thêm để đầu tư ngược trở lại cho người học sao cho thật hiệu quả.

Với người học, việc tăng học phí là cả vấn đề lớn, đặc biệt với sinh viên có hoàn cảnh khó khăn. Chị Lý Thị Hà (Hà Đông, Hà Nội) có con học ĐH Thuỷ lợi cho biết, đang lo nơm nớp do nhà trường vừa thông báo học phí sẽ tăng theo tín chỉ.

“Mỗi tín chỉ tăng thêm một ít, tổng cộng lại cũng phải cộp thêm cả triệu bạc cho con mỗi tháng. Chúng tôi đều là công chức, đồng lương có hạn nên việc tăng học phí ảnh hưởng không nhỏ đến chi tiêu gia đình. Mà cứ tăng học phí thế, ra trường con có tìm được việc hay không lại càng thêm nan giải!” – chị Hà thở dài than.

(tổng hợp)

Loading...